Haitiaanse Vereniging In Nederland

Haïti heeft recht op hoopvolle verhalen

Haïti heeft recht op hoopvolle verhalen

“We staan nog recht overeind!” Met deze woorden eindigde Joseph (Sony) Jean zijn indrukwekkende verhaal over zijn bezoek aan het door de aardbeving getroffen zuiden van Haïti.

Op zaterdag 9 oktober ontmoetten we elkaar als leden van de Haitiaanse Vereniging in Nederland voor de eerste keer na de coronaperiode weer ‘in het echt’. Fantastisch om samen te zijn, samen te spreken over Haïti en samen te eten. Sony Jean en Marcel Catsburg zorgden in twee presentaties voor de nodige gespreksstof.

HVIN - Ontmoetingsdag 9 oktober 2021

Impact aardbeving
Als archeoloog heeft Sony kort na de aardbeving een verkennend onderzoek uitgevoerd naar de schade die het natuurgeweld heeft aangericht aan het natuurlijk en cultureel erfgoed in het getroffen gebied. Hoe hebben oude bouwwerken als kerken en forten de aardbeving doorstaan? En hoe zit het met belangrijke locaties als kerkhoven, maar ook plekken van bijzonder natuurschoon? Aan de hand van een serie foto’s nam Sony ons mee op zijn onderzoeksreis. Beelden van ingestorte huizen in Cayes, kerken in Jérémie en oude gebouwen met grote historisch waarde in Camp Gérard, Abricots en Camp Perin volgden elkaar op. Het werd ons heel erg duidelijk. De schade aan het cultureel historisch erfgoed is enorm. Ook landschappelijk heeft de aardbeving veel impact gehad, zo lieten Sony’s beelden zien. In zijn vorig jaar gepubliceerde proefschrift ‘La Biographie d’un Paysage’ legt Sony uit dat het landschap, als zichtbaar gebied, zich laat lezen als een manuscript waaruit de geschiedenis naar voren komt. De verwoestingen die door de aardbeving zijn aangericht voelen zo aan als bladzijden die uit dat manuscript gescheurd zijn.

We breken niet
Toch waren het niet de materiële verwoestingen die Sony het meest raakten tijdens zijn reis. Te midden van het verdriet en het verlies ervoer hij ook de pracht van het Haïtiaanse landschap en de kracht van Haïtianen. Zij waren het die elkaar direct na de aardbeving te hulp schoten. Die elkaar onderdak verleenden en steunden. De bekende uitdrukking ‘nou se wozo, nou ka pliye, nou pap kaze’ (we zijn als rietstengels, we buigen mee, maar breken niet) klonk door in zijn verhaal. Het rampverhaal is helemaal waar, maar er is veel meer te vertellen over Haïti, zo liet hij ons zien. “We staan nog recht overeind!” concludeerde hij hoopvol.

HVIN - Ontmoetingsdag 9 oktober 2021

Ander Haïti is mogelijk
“Een ander Haïti is mogelijk”, zo begon Marcel Catsburg, schrijver van het boek Grond zonder Rust, zijn inleiding. Als je afgaat op berichten in de media dan ontstaat een erg somber beeld over Haïti. Dit beeld wordt vaak verwoord in een kort zinnetje waarmee alles over Haïti gezegd lijkt te kunnen worden: “Haïti is het armste land van het westelijke halfrond.” Aan de hand van een toespraak van de Nigeriaanse schrijfster Chimamande Ngozi Adichie liet Marcel zien dat dit een zogenaamde ‘Single Story’ is. Een eenzijdig verhaal, dat op zich niet onjuist is, maar dat niet het volledige verhaal is. Dit verhaal is een soort gevangenis geworden waarin Haïti in de beeldvorming opgesloten zit. Volgens Marcel zorgen dit soort eenzijdige verhalen ervoor dat mensen (in dit geval Haïtianen) ontmenselijkt worden. Marcel riep op om tegenover dit eenzijdige verhaal andere (hoopvolle) verhalen te gaan verspreiden. Over Haïti als eerste onafhankelijke zwarte republiek ter wereld, als land waar als eerste de slavernij werd afgeschaft. Over Haïti’s natuur en cultuur. Over de creativiteit, solidariteit en veerkracht van Haïtianen. Over hoopvolle ontwikkelingen. Ook riep hij het Westen op om kritischer naar zichzelf te kijken en niet te zoeken naar waarin een land als Haïti tekort schiet, maar de eigen (historische) tekortkomingen te erkennen.

Echt feest
Naast ‘food for thought’ was er ook echt voedsel! Enkele leden hadden gezorgd voor overheerlijke cakes en Haïtiaanse snacks. Dat maakte ook deze bijeenkomst weer tot een echt feest!