Haitiaanse Vereniging In Nederland

Haïti Nieuws – juli 2022

Situatie op Haïti

Begin juni publiceerde het Amerikaanse Institute for Peace een analyse over de huidige situatie op Haïti. Haïti heeft volgens dit instituut te maken met drie immense problemen. Het eerste probleem is politiek van aard. De huidige regering is op ongrondwettelijke wijze tot stand gekomen en het parlement en veel overheidsorganisaties functioneren niet. Het tweede probleem heeft te maken met de structurele onveiligheid. Aanzienlijke delen van het land vallen onder controle van criminele bendes (al dan niet met politieke connecties). Tenslotte is er sprake van een steeds verslechterende economische situatie, die zorgt voor een humanitaire noodsituatie. Deze drie problemen beïnvloeden elkaar en versterken de negatieve spiraal naar beneden. “Kan er sprake zijn van een politiek proces zonder veiligheid? En kan er duurzame economische vernieuwing plaatsvinden als er geen geloofwaardige en genormeerde instellingen zijn om welvaart op een eerlijke manier te verdelen”, zo vraagt het Institute for Peace zich af?

Er is volgens het Vredesinstituut weinig reden voor optimisme. Toch ziet het nog een smal pad dat bewandeld kan worden om een verandering ten goede te bewerkstelligen. Deze verandering moet volgens het instituut beginnen met het aanpakken van het politieke probleem. Op basis van eerdere ervaringen in crisisgebieden denkt het instituut dat het organiseren van een grootschalige nationale dialoog tussen (echt) alle betrokken partijen kan leiden tot afspraken en overeenkomsten die de weg openen naar duurzame vrede. Deze dialoog zou idealiter kunnen leiden tot een breed gedragen interim-regering die het land gaat besturen en ondertussen nieuwe verkiezingen en mogelijke grondwetswijzigingen voorbereidt. Het is geen gemakkelijke weg, erkent het instituut, maar andere opties zijn er niet.

Volgens het Institute of Peace moet er echter tegelijk ook actie ondernomen worden tegen het straatgeweld en de onveiligheid enerzijds en de achteruit hollende economische situatie anderzijds. Hierin kan volgens het instituut de internationale gemeenschap een belangrijke rol spelen, waarbij duidelijk moet zijn dat oplossingen niet van buitenaf opgelegd worden, maar gedragen worden door de breedte van de Haïtiaanse gemeenschap. Directe humanitaire hulp om honger te bestrijden is sowieso direct nodig. Volgens de Verenigde Naties hadden in 2021 4,5 miljoen Haïtianen humanitaire hulp nodig.


Bendegeweld

Bendes beheersen nog steeds grote delen van de hoofdstad en ook elders in het land zorgen zij voor onveiligheid. In de maand juni rapporteerde de mensenrechtenorganisatie CARDH 150 moorden en 200 kidnappingen. Op 10 juni vielen gewapende bandieten van de 5 Seconden bende het Paleis van Justitie, het Hooggerechtshof in Port-au-Prince, binnen en plunderden het gebouw. Het vermoeden bestaat dat de bende geld nodig had om wapens en munitie te kunnen kopen. De toename van het aantal bendes heeft gezorgd voor een stijging in de vraag naar wapens en munitie. Op grote schaal worden deze vanuit de Verenigde Staten (Florida) het land binnen gesmokkeld. Op 1 juli boekte de douane een klein succes door beslag te leggen op 120.000 stuks ammunitie die via de haven van Port-de-Paix het land binnen kwamen. Volgens de mensrechtenorganisatie Rnddh is de overheid de belangrijkste leverancier van illegale wapens aan bendes.


In mei zorgden gevechten tussen de bendes 400 Mawozo en Chen Mechan voor 190 dodelijke slachtoffers in het gebied rondom Croix-des-Bouquets, een voorstadje van Port-au-Prince.

Bendeonderzoeker Eric Calpas constateert dat steeds meer straatkinderen lid zijn geworden van bendes. Op zich is dat volgens de onderzoeker geen nieuw verschijnsel, maar wat wel anders is dan vroeger, is dat deze kinderen nu ook zwaarbewapend zijn en bijvoorbeeld met kalasjnikovs rondlopen. “Als het nodig is geven we ieder kind een wapen in handen”, zei de beruchtste bendeleider Jimmy Cherizier (bekend onder de bijnaam Barbecue) in een interview eerder dit jaar.

Volgens journalist Widlore Mérancourt is de invloed van de bendes niet alleen groot vanwege hun vuurkracht, maar ook door het gebruik van social media platforms als Facebook, You Tube, Tik Tok en Instagram. Duizenden volgers zien hun posts waarmee ze volgers werven, hun rivalen proberen te intimideren, de bevolking terroriseren en politie en journalisten bedreigen en belachelijk te maken. Bendeleiders laten zich zien met gouden kettingen, horloges en dollars.


Jonge bevolking

De bendes oefenen grote aantrekkingskracht uit op jonge mensen. Met 70% van de bevolking onder de 30 jaar heeft Haïti de jongste bevolking van het Caribisch gebied. Jonge mensen zijn een waardevolle factor voor de ontwikkeling van een land, maar er moeten dan wel voldoende ontwikkel- en ontplooiingsmogelijkheden zijn. Gebrekkige opleidingsmogelijkheden, beperkte werkgelegenheid en negatieve economische ontwikkeling zorgen er voor dat er voor veel jongeren op Haïti weinig perspectief is. Bendes bieden dan een aanlokkelijk alternatief. “Het is niet normaal dat jonge kinderen wapens in handen hebben, maar Haïti heeft hen niets te bieden”, formuleerde een bendelid van de G-Pèp (Bende van het volk) uit de wijk Cité Soleil treffend.


Moord op president Jovenel Moïse nog onopgelost

Op 7 juli 2021 werd president Jovenel Moïse in zijn eigen huis om het leven gebracht. Nu een jaar later is er nog weinig bekend over het motief voor, en de werkelijke daders en opdrachtgevers achter deze moord. Vrijwel direct na de aanslag is een groep huurlingen uit Colombia, samen met twee Haïtiaans Amerikaanse mannen, aangehouden, die betrokken zouden zijn bij de aanslag. In de Verenigde Staten zijn drie verdachten aangehouden, maar de behandeling van (een deel) van hun zaak mag niet in het openbaar plaatsvinden omdat zij informanten zijn geweest van de DEA (Amerikaanse overheidsinstelling die zich bezig houdt met het bestrijden van illegale drugs) en van de FBI. In Turkije was de zakenman Samir Handel opgepakt op verdenking van betrokkenheid bij de moord op de president, maar Turkije heeft geweigerd hem uit te leveren en heeft hem inmiddels op vrije voeten gesteld. De hoofdverdachte, Joseph Felix Badio, een voormalige medewerker van de Haïtiaanse anti-corruptie dienst, is spoorloos.

Een onderzoeksrechter en een openbaar aanklager, die eerder op de zaak zaten, maar inmiddels zijn ontslagen, beschuldigden de huidige eerste minister Ariel Henry van betrokkenheid. De toenmalige minister van Justitie die ermee instemde dat Henry ondervraagd zou worden over zijn betrokkenheid, werd op staande voet ontslagen.

Een week voor de aanslag op Jovenel Moïse werden Netty Duclaire, een activiste, en journalist Diego Charles vermoord. Ook hun zaak is nog onopgelost, net als die van vele honderden andere Haïtianen die slachtoffer zijn geworden van (staats)criminaliteit en bendegeweld.

 

Interessante artikelen

Een serie interessante artikelen over Haïti vind je op de website van de Society for Cultural Anthropology. De artikelen zijn in het Engels, Frans en Kreyòl.